Vrij/Varen

VRIJ op het water

Futenjong op de Lek

Overal om je heen zie je historie in deze dode arm van de Rijn.

Overal om je heen zie je historie in deze dode arm van de Rijn.

Elke zomer gaan de VRIJ-redacteuren het water op. Op zoek naar bijzondere vaarplekken en om bijzondere mensen te ontmoeten. In deze aflevering gaat Felix Wilbrink vanuit de haven van Wijk bij Duurstede in een sloep de Lek op.

Overal om je heen zie je historie in deze dode arm van de Rijn.

Overal om je heen zie je historie in deze dode arm van de Rijn.

Hij kijkt niet eens, staat achterstevoren op zijn sloep en stuurt ons zo een dode arm van de Rijn op. De Nederrijn.

Hier bij Wijk bij Duurstede wordt de Rijn de Lek. Opeens stroomde die niet meer langs Utrecht via Katwijk de zee in. Nee, de Rijn zocht een andere weg. De Lek. Letterlijk, de Rijn was lek. Dat gebeurde al in 1200. Maar bij Wijk bij Duurstede is nog het Inundatie Kanaal dat de Kromme Rijn die vroeger de echte Rijn was, water geeft. Een grote sloot nu, maar van groot belang. De kanalen in Utrecht krijgen er water uit. En uiteindelijk nog de Leidse Rijn en ja, nog steeds bij Katwijk de zee in. Het geeft historie.

Jammer dat de suizen op de Kromme Rijn niet worden bediend. Een gemiste kans om Wijk bij Duurstede met Utrecht te verbinden. De Kromme Rijn trekt dagelijks al vele tientallen wandelaars, heen en weer kanoën zou nog meer vertier brengen.

Wijk bij Duurstede heeft een prachtige haven. Dat is meer geluk dan wijsheid, als we havenmeester Kees Oorschot mogen geloven. Hij stuurt Loesje met vaste hand het water op, richting de Gravenbol. Een natuur- en recreatiegebied aan het einde van de dode arm van de Lek, tussen Wijk bij Duurstede en Amerongen. Gravenbol is een vroegere ontzanding voor de aanleg van wegen. Het water is dus ontstaan door zand en klei weg te zuigen.

Eigenlijk is alles wat we zien, door de mens aangelegd. Aan beide zijden van de Rijn liggen oude steenfabrieken. Overigens kun je er een bezoeken. De Bosscherwaarden is prachtig gerenoveerd en er zijn regelmatig rondleidingen. Historie, zei ik toch?

Havenmeester Kees Oorschot (l.) stuurt ’Loesje’ met vaste hand het water op.

Havenmeester Kees Oorschot (l.) stuurt ’Loesje’ met vaste hand het water op.

Overal om je heen zie je historie. De steenfabrieken stonden er omdat de Rijn er vertraagde en dikke lagen klei afzette. Half Nederland is gebouwd met stenen die hier zijn gebakken. Maar dit graven maakte gaten in het landschap die je hier overal ziet. Stukken water en land zijn nog in privé-eigendom. Dus mag je er eigenlijk niet varen, maar een havenmeester mag dat wel. Vindt Kees Oorschot dan. We glijden de stilte binnen. IJsvogels schieten de berm langs, veel futen met jongen zijn onderweg. Die klimmen op de rug van hun moeder en varen zo mee. Ik voel me een beetje een futenjong in dit stukje stilte. „We houden ons hart vast”, zegt Oorschot. „Er zit een fout in de wet. Zolang het in dezelfde rivier blijft, mag je slib van de ene plek naar de andere verhuizen. We vrezen dat dit soort plekken niet heilig zijn en dat onverlaten er hun troep gaan dumpen.”

Als je de ongereptheid ziet, begrijpt je de ongerijmdheid. We gaan even liggen aan de wal van de dode rivierarm, ooit de Rijn zelf, maar die kronkelde te veel. De bewoners maakten de weg iets korter.

Koeien lopen het water in. „Dat is nou juist wat wij hier zo mooi vinden”, zegt Janny de Waard. Ze is net met haar man de haven van Wijk bij Duurstede binnen gevaren. Gelukkig was er nog een ligplaats.

„We zijn op weg naar de IJssel. Er zijn meer dan genoeg restaurants. Even wat winkels kijken, ach, je kent het wel.”

"Haven Wijk bij Duurstede is ’t leukst"

Willem en Janny varen elke zomer, zo gauw de kinderen op vakantie zijn. „Dat wil zeggen dat de kleinkinderen dan weg zijn, haha, en dan kunnen oma en opa hun leven weer oppakken. De rest van het seizoen ligt de boot in de haven. Ook leuk, dan ga ik er met zijn kleinzoon op slapen. Vissen vanaf de voorplecht vindt hij geweldig.”

In de haven van Wijk bij Duurstede kun je een sloep huren, met of zonder schipper, en de omgeving verkennen. Veel mensen vinden al snel de weg naar de overkant. Daar is het al Gelderland. Het Eiland van Maurik, ook ontstaan door zandwinning. Helemaal op watersport afgestemd. Aan ’onze’ kant ligt de haven van watersportvereniging Rijn en Lek en jachthaven De Lunenburg. Naast een voormalige steenfabriek. Daar word je naar doorverwezen, mocht de haven van Wijk vol zijn.

Willem en Janny gaan elke zomer het water op, zodra hun kinderen op vakantie zijn.

Willem en Janny gaan elke zomer het water op, zodra hun kinderen op vakantie zijn.

We staan op de kade te kijken wanneer er een groot Rijnplezierschip binnenkomt dat voor een nachtje aanlegt. Rad & Schiff staat erop. De passagiers fietsen nog, zij komen later aan. Het schip is vooruitgegaan. Ze slapen hier, morgen fietsen ze verder, waarschijnlijk richting Rhenen om daar hun schip weer te treffen. Dat trekt, opeens wil ik mee. Maar dan ga ik hier weg. En dat wil ik ook niet. Havenmeester Oorschot ziet het al: „Het leukste van hier varen is de haven van Wijk bij Duurstede binnenkomen. Die prachtige molen, het kasteel, de gezicht op de oude stad. Adembenemend.”

Mocht je de havenmeester zoeken, zijn kantoor is een tafel bij het prachtige etablissement De Graanschuur. Vers brood en verse taart met meel van de molen. Pal achter de kademuur. Mooier en warmer kan bijna niet.

Bekijk meer van