Vrij/Varen

Bijzondere vaarplek: beschermd natuurgebied Westzaan

Molens domineren het landschap van de Zaanstreek.

Molens domineren het landschap van de Zaanstreek.

Jolanda Janssen

Elke zomer gaat VRIJ het water op, op zoek naar bijzondere vaarplekken en om bijzondere mensen te ontmoeten. Jolanda Janssen avontuurt zich vanuit Jachthaven Nauerna het beschermde natuurgebied polder Westzaan in.

Molens domineren het landschap van de Zaanstreek.

Molens domineren het landschap van de Zaanstreek.

Jolanda Janssen

„Zijn jullie al gaargekookt?” klinkt het van bovenaf de muur van de Overtoomsluis in Westzaan. Daar stappen Frits Verdam en René van Soest vrolijk van hun fiets af. „Bel maar als je er bijna bent, dan kom ik eraan”, had Verdam een paar uur eerder gezegd.

Toen zaten we bij Jachthaven Nauerna in Assendelft gebogen over de kaart in het blad Ervaar de Zaanstreek. De mussen vielen dood van het dak en we hadden in Nauerna via zaansesloep.nl een Saga 20 Classic gehuurd om lekker te gaan varen. Met havenmeester Pepijn Doeswijk bekeken we de mogelijkheden. Rondje Amsterdam of Haarlem? Op de kaart ook een taartpunt met één en al blauwe strepen en vlekken: polder Westzaan.

Havenmeester Pepijn Doeswijk: „Misschien heb je mazzel.”

Havenmeester Pepijn Doeswijk: „Misschien heb je mazzel.”

„Fantastisch mooi, met vaarten en sloten en molentjes op weilanden waar je niet mag uitstappen; het is beschermd natuurgebied”, zei Doeswijk. „Je kunt er makkelijk omheen varen via de Nauernasche Vaart, de Zaan en het Noordzeekanaal.”

„Doorsteken is lastig. Dan moet je kleine sluisjes door en officieel moet je een dag van te voren aanvragen of je kan worden geschut. De sluisjes worden beheerd door vrijwilligers die allemaal zo hun eigen tijden hebben. Maar misschien heb je mazzel...”

Gelukkig staan de telefoonnummers van de sluisjes achter op de kaart. We hadden meteen geluk: de Zaandijkersluis zou om één uur een schut hebben en daar konden we bij aansluiten. Zo zouden we de polder in kunnen. Eruit bleek wat lastiger, totdat we Frits Verdam aan de lijn kregen die nergens een probleem van maakte.

Sluiswachters Frits Verdam en René van Soest.

Sluiswachters Frits Verdam en René van Soest.

Gewapend met een volle tube zonnebrandcrème factor 50 en een tas vol water en fris duiken we de sluis in Nauerna in; die wordt gelukkig gewoon van 09.00 tot 16.30 uur bediend. Daarna is het de bijna kaarsrechte Nauernasche Vaart op langs rietkragen, een meerkoet op een nest, zwaluwen die over het water scheren, koeien, achter bomen verstopte eenzame boerderijen, scheepjes die een lik verf kunnen gebruiken, vissers en hé: een tegenligger. We tijgeren onder een brug door en dan wordt de weg even door een duwboot met bak versperd.

Na Krommenie komen we via de Tapsloot op de Zaan. Na de nodige industriële panden komen de molens van de Zaanse Schans in zicht. Recht tegenover de Bonte Hen is de ingang van het fotogenieke Zaandijkersluisje. De kerkklok geeft precies één uur aan.

De sluis was sinds 1971 gesloten, maar na een veel lobbyen is hij in 1996 helemaal gerestaureerd. Nu zijn er ruim 30 vrijwilligers die hem gaande houden, vertelt Ron van den Bos.

Na het schutten (op mankracht) varen we hooguit 100 meter verder tegen de fietsbrug op. We kunnen er op vijf centimeter na niet onderdoor. Hadden we alle bruggen nagerekend, maar deze over het hoofd gezien! Gelukkig heeft Ron van den Bos net verteld dat de sluiswachter van dienst ook deze brug moet bedienen, dus bellen we hem maar weer. „Je moet hier 1 meter 10 aanhouden”, adviseert hij terwijl hij ons verlost.

Vrijwilligers Piet Kuiper, Ron van den Bos en Mahmut Sevik houden het geheel draaiende.

Vrijwilligers Piet Kuiper, Ron van den Bos en Mahmut Sevik houden het geheel draaiende.

Dan zijn alle hindernissen genomen en na een minuut of tien varen we tussen de rietkragen en de eilandjes door. Hard gaat het niet, want het is erg ondiep en zo blijft de motor wat hoger. Hoe Hollands wil je het hebben? Molens en koeien en weides. Rust overheerst. We groeten een enkele tegenligger, zien kieviten, een verdwaalde ooievaar.

In de verte de skyline van Zaandam. Bij Westzaan wat zwemmende jongelui. Wanneer we na een spiegelglad Noordzeekanaal weer terug in Nauerna zijn, springen wij er ook in. Even lekker afkoelen!

Oude en nieuwe industrie

De Zaanstreek was eeuwen geleden al een industriegebied met hout-, olie- en papiermolens, zeildoekweverijen en scheepsbeschuitbakkers. Al varend merken we dat moderne en oude industrie nog steeds niet ver weg is. Langs Cargill Cacao & Chocolate, grote witte silo’s – wat zou erin zitten? – Gerkens Cacao en de ’Zaanwand’ met pakhuis Java, rijstpellerij Hollandia en pakhuizen Bassein, Saigon en Batavia, de Lassie-fabriek en cacaofabriek Olam. Dan zeepziederij De Adelaar (nu hoofdkantoor van modeketen Vanilia) en een bord met ’explosiegevaar’.

Bekijk ook:

Draaiende iconen