Vrouw/Mama
1172259880
Mama

Opvoeddilemma

’Ik betrapte mijn dochter (13) met een vape’

Hélènes dochter ziet geen enkel kwaad in het roken met haar vape.

Hélènes dochter ziet geen enkel kwaad in het roken met haar vape.

VROUW-lezeres Hélène heeft haar 13-jarige dochter betrapt met een e-sigaret, oftewel een vape. Ze maakt zich zorgen: hoe brengt ze het starre meisje op andere gedachten?

Hélènes dochter ziet geen enkel kwaad in het roken met haar vape.

Hélènes dochter ziet geen enkel kwaad in het roken met haar vape.

„Mijn dochter gebruikt een vape”, schrijft Hélène. „Daar ben ik zo’n twee weken geleden achter gekomen. Ik vond hem in haar tas. Ik ben natuurlijk direct de confrontatie aangegaan, want in mijn ogen is een vape net zo erg als een sigaret. Mijn dochter van 13 rookt dus gewoon.”

„Die confrontatie leverde niets op. Mijn dochter vindt niet dat ze rookt en ziet een vape eerder als een leuk speeltje dan als iets gevaarlijks. Hoe breng ik haar aan het verstand dat ook deze manier van roken schadelijk is? Helpt het om met enge verhalen te komen of moet ik het juist subtieler aanpakken?”

E-sigaret

Ruim 14 procent van de jongeren tussen de 12 en de 16 jaar heeft in 2021 een e-sigaret gerookt. Dat blijkt uit cijfers van het Trimbos-instituut. Dat zijn er minder dan in 2019 (25 procent), maar het Trimbos waarschuwt wel dat de cijfers vertekend kunnen zijn door het gebruik van de term e-sigaret in de vraagstelling. Jongeren scharen hun vape mogelijk niet onder de noemer e-sigaret.

Kleurtjes en smaakjes

Het lijkt wel alsof het de vape-producenten erom te doen is om kinderen te verleiden tot roken. Vapes hebben vaak vrolijke kleurtjes en zoete smaakjes die worden aangeduid met populaire termen als ’Six Licks Truth or Pear’ en ’Double Drip Raspberry Sherbet’. De meest recente trend die daar nog eens bij komt: vapes die wel heel erg lijken op een markeerstift of USB-stick. Handig, voor als je in de klas onopgemerkt een ’pufje’ wilt nemen.

Schadelijk

„We maken ons grote zorgen”, zegt Esther Croes van het Trimbos-instituut. Want hoe zoet de smaakjes ook mogen zijn, een vape bevat net als een tabaksigaret nicotine, legt de arts-epidemioloog uit. „En dat is schadelijk, zeker voor jongeren. Nicotine zorgt voor een verstoring van de aanleg van de hersenen. Hierdoor kunnen jongeren problemen krijgen met hun concentratie, of bij de uitvoering van taken. Als de verstoring heel ernstig is, kan een jongere daar voor zijn of haar hele leven last van hebben. Ook van docenten horen we dat sommige kinderen die vapen een verminderd concentratievermogen in de klas hebben, wazig en afwezig zijn en zich misselijk voelen.”

Verslavend

Net als een tabakssigaret is ook de vape hartstikke verslavend, vervolgt Croes. „Het gevaar is ook het gemak van de vape. Je neemt één pufje, steekt hem weer weg kunt hem vijf minuten later alweer pakken. Zo kun je dat de hele dag blijven herhalen en dat maakt de vape zo verslavend. Gebruikers bouwen een zogeheten nicotinespiegel op die je door regelmatig vapen onderhoudt. Op het moment dat je hersenen gewend raken aan die spiegel, en het dus een noodzaak wordt dat je die spiegel continu onderhoudt, ben je verslaafd. Dat is zo gebeurd.”

Mild in de keel

De vape is extra populair onder jongeren omdat hij, in tegenstelling tot de tabakssigaret, geen scherp, brandend gevoel in de keel veroorzaakt bij diep inhaleren. „Veel vapes bevatten nicotinezout in plaats van nicotine. Dat maakt nogal een verschil: waar de tabakssigaret echt een scherpe klap in de keel geeft, zijn vapes juist heel mild in. Nicotinezouten worden ook nog eens sneller in het bloed en de hersenen opgenomen. En hoe sneller dat gebeurt, hoe sneller je verslaafd raakt.”

Moeilijk te stoppen

„Eenmaal verslaafd, is het als jongere niet makkelijk om te stoppen. Op zo’n jonge leeftijd worden geen medicijnen voorgeschreven en ook nicotinepleisters zijn niet aan te raden.” Voor Hélène dus zaak om, zoals ze zelf al heeft geprobeerd, het vapegedrag van haar dochter zo snel mogelijk een halt toe te roepen. „Realiseer je daarbij als ouder dat de hersenen van jongeren niet gelijkmatig uitrijpen. Het beloningscentrum is eerder rijp dan het gebied in de prefrontale cortex waar de verstandige beslissingen worden genomen. De beloning heeft dus prioriteit voor jongeren, terwijl ze de consequenties daarvan onvoldoende overzien. Dat maakt ze ook zo’n dankbaar doelwit voor de tabaksindustrie: ze zijn makkelijk te verleiden aan een nieuw product te beginnen.”

Stinken

„Probeer als ouder consequent te zijn en maak duidelijk dat je het vapegedrag afkeurt. Uitspraken als ’over dertig jaar krijg je kanker’ helpen vaak niet. Het is constructiever om zaken te benoemen die kinderen direct aangaan. Geld speelt bij kinderen bijvoorbeeld een grote rol, dus je kunt benadrukken dat het zonde is als het hele zakgeld opgaat aan vapen. Daarnaast is het wetenschappelijk bewezen dat de overstap naar de tabakssigaret een stuk makkelijker wordt als je vapet. Je kunt je kind duidelijk maken dat hij of zij van een tabakssigaret gaat stinken, een lelijke huid, gele tanden en een slechte adem krijgt. Dat is voor vriendjes en vriendinnetjes niet aantrekkelijk.”

Groepsdruk

„Ook kun je de gezondheidseffecten op de korte termijn aan je kind voorleggen. Er zijn genoeg kinderen die zich helemaal niet lekker gaan voelen van hoge doseringen, misselijk worden en totaal niet bij de les kunnen blijven. Vraag je kind of hem of haar dat waard is: straks gaan de cijfers omlaag en komt het eindexamen bijvoorbeeld in gevaar. Dat wil je helemaal niet, je streeft als jong kind toch naar een succesvolle toekomst? Daarnaast speelt groepsdruk bij dit soort gedrag vaak een rol. Als ouder kun je proberen je kind weerbaarder te maken. Leg uit dat dat wat een vriend of vriendin doet, lang niet altijd het goede is. En dat als iemand anders iets doet, het echt geen schande is dat hij of zij daar niet achteraan gaat. Laat je kind inzien dat hij of zij een eigen stel hersenen heeft en zelf beslissingen kan nemen.”

Over anderhalve week begint Stoptober weer: een campagne die rokers oproept om 28 dagen niet te roken. Rook je als ouder zelf, adviseert Croes om Stoptober aan te grijpen om het goede voorbeeld te geven en te stoppen met roken. Meer informatie over de campagne vind je op Stoptober.nl.

Maak jij iets bijzonders mee en wil je dat met ons delen?

Stuur dan een berichtje.