Vrouw/Verhalen achter het nieuws
1614098625
Verhalen achter het nieuws

Brein & Body

Dit doet Ritalin met je brein

„Bij 70 tot 80 procent van de mensen waarbij methylfenidaat wordt voorgeschreven, verbeteren klachten als chaotisch gedrag, hyperactiviteit en prikkelbaarheid.”

„Bij 70 tot 80 procent van de mensen waarbij methylfenidaat wordt voorgeschreven, verbeteren klachten als chaotisch gedrag, hyperactiviteit en prikkelbaarheid.”

Een lezeres biechtte eerder aan ons op dat ze stiekem gebruikmaakt van de Ritalin-pillen van haar zoon. Sindsdien kan ze alle balletjes hooghouden. In hoeverre kan dit kwaad? En wat doet Ritalin precies met je hersenen? Wij bespreken het met Liesbeth Reneman, hoogleraar neuroradiologie bij het Amsterdam UMC en Sandra Kooij, psychiater bij PsyQ en hoogleraar ADHD bij volwassenen aan het Amsterdam UMC/VUMc.

„Bij 70 tot 80 procent van de mensen waarbij methylfenidaat wordt voorgeschreven, verbeteren klachten als chaotisch gedrag, hyperactiviteit en prikkelbaarheid.”

„Bij 70 tot 80 procent van de mensen waarbij methylfenidaat wordt voorgeschreven, verbeteren klachten als chaotisch gedrag, hyperactiviteit en prikkelbaarheid.”

Wat is Ritalin precies?

Ritalin is een merknaam van een medicijn dat wordt voorgeschreven aan mensen die last hebben van ADHD of narcolepsie, ook wel slaapzucht genoemd. „De werkzame stof die in Ritalin zit heet methylfenidaat. In de hersenen zien we dat methylfenidaat sterk werkt op het dopamine- en noradrenaline systeem. Deze stoffen zorgen ervoor dat signalen worden overgebracht tussen zenuwcellen. Mensen met ADHD hebben hier een te kort aan, waardoor bijvoorbeeld aandachts- en planningsproblemen ontstaan. Ritalin zorgt ervoor dat dopamine en noradrenaline langer actief blijven in de hersenen, waardoor de aandacht toeneemt en impulsen worden onderdrukt”, aldus neuroradioloog Reneman.

„Bij 70 tot 80 procent van de mensen waarbij methylfenidaat wordt voorgeschreven, verbeteren klachten als chaotisch gedrag, hyperactiviteit en prikkelbaarheid. In grote lijnen stimuleert het dus je focus en rem. Persoonlijk schrijf ik Ritalin bijna nooit voor, omdat het maar twee tot drie uur werkt. Je moet dan een paar keer per dag een timer zetten om het goed te doseren, maar mensen met ADHD zullen dit snel vergeten. Ik geef de voorkeur aan langwerkende ADHD-medicatie, zoals langwerkend methylfenidaat of dexamfetamine. Ritalin is het bekendste en oudste middel dat men kent, maar door de korte werking is het eigenlijk niet het beste middel. Een volwassen persoon moet eigenlijk van ontbijt tot diner en soms bedtijd gecoverd zijn”, vertelt psychiater Kooij.

Heeft Ritalin bijwerkingen?

De werkzame stof, methylfenidaat, heeft volgens Kooij relatief weinig bijwerkingen. „In principe hoef je niet bang te zijn voor de bijwerkingen. Het kan wel invloed hebben op je gewicht, hartslag en slaapritme. Het kan ervoor zorgen dat je eetlust vermindert en je minder makkelijk in slaap komt. Als je iemand bent die last heeft van paniekaanvallen, kan het ook toename van angst geven doordat de hartslag toeneemt.”

Sommige gebruikers hebben het gevoel dat het middel hun persoonlijkheid beïnvloedt. Hoort dat ook bij een van de bijwerkingen?

„Je kunt dat zo ervaren, omdat je hersenen daadwerkelijk anders functioneren dan dat je je hele leven gewend bent. Dit is natuurlijk wennen. Je moet dan voor jezelf uitzoeken wat voor jou de voor- en nadelen zijn. Wanneer het effect bij jou te heftig blijft, is vaak de dosering te hoog. Het kan ook zo zijn dat het middel niet goed bij jou aansluit. Het is dan aan te raden om naar alternatieven te kijken.”

Kan Ritalin of een ander middel met methylfenidaat verslavend zijn?

Volgens Kooij kan Ritalin geen kwaad, zolang je het op doktersrecept gebruikt. „Bij spuiten of snuiven kan verslaving optreden, maar dit gebeurt niet als je gewoon een tablet op doktersrecept inneemt. Wanneer je Ritalin of andere medicijnen met methylfenidaat veelvoudig snuift en spuit kunnen er ontwenningsverschijnselen optreden, zoals hartkloppingen, misselijkheid en zweten. Wanneer je ontwenningsverschijnselen krijgt, is de dosis sowieso te hoog. Het komt dan te snel in de hersenen binnen. Wil je ermee stoppen? Dan is het belangrijk dat je het gebruik langzaam afbouwt.”

Onze lezeres geeft aan Ritalin te gebruiken, terwijl zij nooit is gediagnosticeerd met ADHD. Tegenwoordig zijn er ook steeds meer studenten die het slikken voor een belangrijke tentamenweek. Kan dit kwaad?

„Ik kan het niet adviseren, maar een eenmalig tabletje kan weinig kwaad. Natuurlijk moet je er dan niet te veel van gebruiken. Het blijft een medicijn dat bestemd is voor bepaalde diagnosen, maar blijkbaar hebben sommige studenten het dus nodig. Ze kunnen zich moeilijk concentreren, dus misschien hebben zij wel ADHD, maar zijn ze nog nooit gediagnosticeerd. Wanneer je Ritalin gebruikt en geen ADHD hebt, heeft het geen meerwaarde. Je zult wel de bijwerkingen ervaren en je misschien een heel klein beetje beter kunnen concentreren, maar dit effect is verwaarloosbaar”, aldus Kooij.

Is het effect van Ritalin bij kinderen en volwassenen hetzelfde?

Reneman doet in het AMC onderzoek naar de verschillen in het effect van Ritalin op de hersenen van volwassenen en kinderen. Er is namelijk nog veel onbekend over wat voor effect Ritalin heeft op hersenen die nog in ontwikkeling zijn. „We hebben de proefpersonen vier maanden Ritalin of een neppil voorgeschreven. Ze kregen allemaal een MRI-scan bij aanvang van de behandeling en een week na het stoppen daarvan. Zo konden wij de reactie van het dopaminesysteem bestuderen. Het lichaam breekt Ritalin binnen een dag af. Wanneer wij na een week nog verschil zouden vinden, duidt dit op langdurige verandering. Bij de volwassenen was geen verschil te zien, maar bij de kinderen bleef de dopamine verhoogd actief. Kinderen reageren dus anders op Ritalin dan volwassenen, maar is dat positief of negatief? En wat zal het effect zijn na een aantal jaar? We zijn het aan het onderzoeken, maar het lijkt vooral positieve effecten te hebben.”

Meer weten over Ritalin?

Eerder spraken wij met Sandra. Zij vindt zichzelf sinds ze ADHD-medicijnen slikt een veel leuker mens. Ook schreef onze redacteur Kimberley over hoe zij het slikken van Ritalin ervaart. Hiernaast interviewden we ervaringsdeskundige Jacqueline die vertelt waar je op moet letten als je een kind met ADHD hebt.

Maak jij iets bijzonders mee en wil je dat met ons delen?

Stuur dan een berichtje.