Vrouw/Columns & Opinie
1736877760
Columns & Opinie

Juf José geeft tips aan startende collega’s

José Moree (41) - getrouwd met Wichard en moeder van twee - is docent Nederlands op een middelbare school en mentor van 4mavo. Elke week schrijft ze over haar belevenissen.

Toen ik twaalf jaar geleden amper drie maanden in het voortgezet onderwijs werkte, wilde ik eigenlijk al niet meer.

Gehuild

Ik kwam destijds uit het basisonderwijs en het leek me een uitdaging weer te gaan studeren en met pubers te gaan werken. Op de basisschool kende ik geen ordeproblemen, dus begon ik vol zelfvertrouwen aan mijn nieuwe baan. Ik verving een zieke collega halverwege het schooljaar.

Dat is altijd lastig, omdat leerlingen dan een bepaalde stijl en aanpak gewend zijn en niet meteen iets anders accepteren. En het is natuurlijk altijd leuk om 'die nieuwe' de tent uit te jagen. Het zelfvertrouwen nam meteen af. Ik ben nooit weggelopen en ik heb ook niet gehuild voor de klas, maar daar was dan ook alles mee gezegd. Het liep voor geen meter.

Zelfspot

Toen ik thuis tegen mijn man (nu wel huilend) zei dat ik een verkeerde keuze had gemaakt, zei hij: "Ga nou eens écht met die kinderen praten. Wees jezelf, dan zien ze wel hoe leuk je bent. En geef het eens wat langer een kans. Jij wilt altijd alles direct kunnen, maar ook jij moet gewoon oefenen." Hij had natuurlijk gelijk.

Ik dacht terug aan mijn favoriete docent van de middelbare school. Wat deed hij nou, wat hem zo goed in zijn vak maakte? Wat hem zo geliefd maakte? Die 'hij' is mijn docent Duits: de heer van Gessel. Hij is (want nog steeds actief op mijn oude middelbare school) goed in zijn vak, omdat hij heel duidelijk en authentiek is en beschikt over zelfspot en humor.

Het rad van straf

Hij bedacht grappige Duitse bijnamen voor iedere leerling en in zijn lokaal hing "het Rad van Straf". Dit was een wiel met spijkertjes dat ie volgens mij zelf in elkaar had getimmerd. Op het rad stonden nummers en bij ieder nummer hoorde een andere straf: corvee, kauwgom krabben, regels schrijven. Maar ook een vakje met daarop "Kein Straf", want het geluk is met de dommen.

Hij gebruikte het rad niet iedere les, want dan was het niet meer spannend. Maar zo af en toe moest een slachtoffer er onder luid gejoel van de klas aan draaien als ie zijn spullen was vergeten of door de uitleg heen had gepraat. Legendarisch. Ook had Herr Gessel een eenzaam tafeltje helemaal voorin het lokaal.

Andere boeg

Als ie je te vaak moest waarschuwen, zette hij je daar neer, dichtbij de deur. Je snapte dan dat je niet moest doorgaan, want de volgende stap was natuurlijk "Eruit!". Al kan ik mij niet herinneren dat hij er ooit iemand uitstuurde, want dat had hij helemaal niet nodig.

Terugdenkend aan die lessen Duits, besloot ik het over een andere boeg te gooien. Ik ging met mijn leerlingen in gesprek, open en eerlijk. "Jongens, ik vind het echt heel moeilijk. Het gaat niet zoals ik wil. Jullie mogen drie dingen noemen waaraan ík moet gaan werken, maar daarna vraag ik het ook andersom."

Negatief

Ik had het nog niet gevraagd of ze kwamen met tips. Heel bruikbare tips. Zo moest ik mijn laptop eens wat sneller installeren en spullen eerder klaarzetten.

"Wat u nu doet kost veel te veel tijd aan het begin van de les en dan worden wij steeds drukker."

"U waarschuwt vaak, maar doet niet wat u zegt."

"U doet negatief en daardoor worden wij dat ook."

Dreigen

Tsja, ik had erom gevraagd. En het was allemaal waar. Ik gaf aan dat ik eraan ging werken en dat ik dat heel serieus zou nemen. Maar dan verwachtte ik van hen ook drie dingen. Drie heel normale dingen, namelijk: je komt op tijd, je zorgt ervoor dat je spullen in orde zijn en je doet mee met de les, zonder te schreeuwen of door elkaar heen te praten.

Het werd natuurlijk niet direct muisstil in de klas, maar het ging wel veel beter. En ik leerde de allerbelangrijkste les voor startende docenten: 'Je moet zeggen wat je doet en doen wat je zegt'. Leerlingen eruit sturen, bleek niet mijn stijl, dus dreigde ik er ook niet meer mee.

Ironie

Als ik een probleem had met een leerling, nam ik hem of haar liever even mee naar de gang voor een goed maar dwingend één-op-één-gesprekje, zonder 'publiek'. Dat werkte veel beter. Naast een ode aan mijn docent Duits, is dit ook een ode aan alle startende collega’s.

Want... tof dat jullie het middelbaar onderwijs komen versterken! Geef niet op als het niet meteen lukt, wees jezelf en zoek je eigen stijl. Loop niet weg, maar ga in gesprek met die kinderen. Vraag hen hoe je samen de les beter, rustiger en gezelliger kunt krijgen.

Eerlijkheid duurt het langst, dus benoem ook gewoon dat jij het moeilijk vindt. Je zult zien dat ze je openheid waarderen en dat het snel beter gaat. Tot slot: het is een prachtig vak en je krijgt er heel veel voor terug. En dat laatste schrijf ik echt zonder enige ironie.

Maak jij iets bijzonders mee en wil je dat met ons delen?

Stuur dan een berichtje.