Vrouw/In het nieuws
900387563
In het nieuws

Brein & Body

Tips voor het rouwproces... ’Stel vragen’

Het leven kent weinig zekerheden, maar één ding staat vast: ooit gaan we allemaal dood. Door de coronacrisis verliezen nu ineens meer mensen een dierbare. VROUW-psycholoog Jeffrey Wijnberg geeft tips voor het rouwproces.

„De Zwitsers-Amerikaanse psychiater Elisabeth Kübler-Ross (1926-2004), beroemd vanwege haar pionierswerk rond stervensbegeleiding, onderscheidde in het rouwproces vijf fasen: ontkenning, boosheid, onderhandelen, depressie en acceptatie. Toch zag ze rouw niet als een lineair proces, dat iedereen in dezelfde volgorde doorloopt. Want bij iedereen verloopt het rouwproces anders.”

„Veel mensen denken dat je ’goed’ rouwt als je die vijf stappen doorloopt, maar het hele idee van een rouwproces is bedacht door mensen, omdat ze graag een einde of oplossing willen voor het gevoel dat het verliezen van een dierbare met zich meebrengt. In 98% van de gevallen van verlies is het onverwerkbaar. Denk bijvoorbeeld aan de dood van een kind, zoiets afschuwelijks vergeet een ouder nooit meer.”

Opgelucht

„Rouwverwerking is heel persoonlijk en individueel. Het is afhankelijk van de context en de relatie die de achterblijver had met de overledene. Ik heb een keer een cliënt gehad die bij mijn praktijk kwam, omdat zij moeite had met rouwverwerking. Uiteindelijk bleek dat zij zich eigenlijk heel opgelucht voelde over de dood van haar man en zich daarvoor schaamde. Haar man had haar jaren lang emotioneel onderdrukt en nu kon ze haar leven eindelijk weer volledig leven. Zo kan rouw dus ook gaan.”

„De standaardduur van een rouwproces is ongeveer een half jaar van diepe rouw die langzaam afneemt in sterkte. Na een jaar is er meestal nog slechts sprake van lichte rouw die na anderhalf tot twee jaar steeds iets lichter wordt. Bij sommigen kan er echter sprake zijn van ’vastzittende rouw’. Dan gedraagt iemand zich alsof de overledene nog leeft. Degene kan niet accepteren dat die persoon er echt niet meer is. De enkele persoon die dat meemaakt, belandt bij de psycholoog om de rouwverwerking in gang te zetten. Ook komt het voor dat een persoon kort na de dood van zijn/haar partner zelf overlijdt aan het broken heart syndrome: de schok van het verlies is dan zo groot, dat ze een hartaanval krijgen en die niet overleven.

Misvatting

„Als je zelf rouwt, kun je eigenlijk niet snel iets fout doen. Rouwen is zo persoonlijk dat sommigen er van ’overlopen’ en er steeds over willen praten. Anderen willen het er juist niet over hebben en ook dat is prima. Het is een misvatting dat het slecht is om er niet over te praten. Wat vaker fout gaat, is hoe de omgeving reageert op de rouwende persoon. Mensen durven óf het onderwerp helemaal niet aan te snijden óf ze gaan ongevraagd advies geven. Wat je het beste kunt doen, is vragen stellen. Heel persoonlijke vragen die je normaal gesproken misschien niet zo snel zou stellen, worden vaak juist gewaardeerd. Je kunt bijvoorbeeld vragen of ze daadwerkelijk verdrietig zijn. Voor veel mensen kan het namelijk shockerend zijn dat ze het verdriet minder sterk voelen dan ze hadden verwacht. Maar... pas op dat je die antwoorden niet zelf invult!”

„Een fout die mensen ook weleens maken, is om geen uitgebreid afscheidsritueel te houden. Het is het beste om meer te doen dan een standaarduitvaart waar iedereen huilt en langs de kist van de overledene loopt. Praat met de achtergebleven dierbaren over de overledene, schenk aandacht aan het leven dat is geweest. Vertel mooie verhalen over hem/haar met een lach en een traan. Op die manier begint het verwerken al bij de uitvaart.”

Corona

„Vanwege corona kan maar een klein aantal mensen aanwezig zijn bij een uitvaart en kunnen dierbaren vaak niet worden omhelsd. Het maakt het rouwen zwaarder en frustrerend. Je wilt die belangrijke rituelen kunnen volgen en een leven normaal kunnen afsluiten. Afhankelijk van hoe goed een persoon zich over tegenslagen kan heenzetten, kan hierdoor de pijn van het verlies langer blijven hangen.”

„Dat kan uiteindelijk zelfs resulteren in fysieke klachten en gebrek aan concentratie, bijvoorbeeld op het werk. Het kan ook iemands dagelijkse ritme verstoren, wat weer kan resulteren in een depressie en/of angstgevoelens. Mijn verwachting is dan ook dat er de komende tijd en de periode na corona een toename zal zijn van psychische klachten waarvoor mensen een behandeling nodig zullen hebben.”

Maak jij iets bijzonders mee en wil je dat met ons delen?

Stuur dan een berichtje.