Nieuws/Vrouw
968262716
Vrouw

Slaapt jouw kind slecht? Een onderschat probleem!

Je kind slaapt niet, dus jij ook niet...

Je kind slaapt niet, dus jij ook niet...

Vrouwen en nachtrust: vaak een lastig verhaal. Veel factoren hebben invloed op onze slaapkwaliteit en dat verklaart waarom die gedurende ons leven nogal kan wisselen. In dit slaapdossier behandelen we wekelijks een ander aspect. Deze keer vertelt kinderneuroloog-somnoloog Sigrid Pillen over zowel het slaaptekort als het onbegrip waar ouders van slecht slapende kinderen en pubers op stuiten.

Je kind slaapt niet, dus jij ook niet...

Je kind slaapt niet, dus jij ook niet...

Niet erkend

Ouders die slecht slapen door een kind dat slecht slaapt: het is een veelvoorkomend probleem, maar wel één dat te weinig wordt erkend als probleem. Sigrid beaamt dit: “Als je tegen je omgeving zegt ‘Ik moest er paar keer uit vannacht’, zeggen mensen dat je niet moet zeuren, dat zij dit ook hebben (gehad) en dat het er nu eenmaal bij hoort.”

“Maar het ene kind slaapt beter dan het andere kind. Het is dus wel degelijk zo dat de ene ouder meer last heeft, dan de ander. Sommige kinderen slapen periodes heel slecht. Dit kunnen dagen, weken, maanden of zelfs jaren zijn. Wat ik veel van ouders hoor, is dat deze situatie op zich al heel zwaar is, maar dat vooral het onbegrip heel heftig is. Neem een werkgever. Die zal in begin begripvol reageren, maar na paar maanden moet het maar eens klaar zijn met dat geklaag over slecht slapende kinderen.”

Eerste vier uur allerbelangrijkste

“Vooral voor ouders van jonge kinderen (0-6) geldt dat als een kind ’s nachts wakker wordt, die ook een slaaponderbreking voor de ouders is. Zeker als de ouders avondmensen zijn, of veel slaap nodig hebben, is dit een probleem”, aldus Sigrid.

“Kinderen worden meestal op specifieke momenten wakker: tussen één en twee uur ’s nachts, rond drie uur en om vijf uur. Het belangrijkste stuk slaap voor alle mensen, dus ook ouders is de eerste vier tot zes uur. Als je vier uur aaneengesloten slaapt, voel je je namelijk redelijk uitgerust. Als je dus zelf rond 22u gaat slapen en je kind systematisch om één uur ’s nachts wakker wordt, haal je die vier uur al niet. Het is niet voor niks dat mensen uit die vier-uursperiode van slaap houden, wordt gebruikt als martelmethode …”

Moe én consequent zijn? Hoe dan?

Vervolgens wordt er van ouders wél verwacht dat ze normaal functioneren, maar dit kan natuurlijk helemaal niet: “Consequent te weinig slaap, heeft zeer veel gevolgen. Het topje van de ijsberg: relatieproblemen, depressies en burn-outs. Een kind opvoeden ís al heel moeilijk. Laat staan consequent zijn als je zelf supermoe bent.”

“Vaak bemoeit de omgeving zich er na verloop van tijd mee en krijgen de ouders goedbedoeld advies. Maar alle slaapregels (niet uit bed halen, steeds weer naar het eigen bed terugbrengen) moet je wél uitvoeren, terwijl je al zo moe bent. Een hels karwei.”

Analyse van de rituelen

“Exacte cijfers hebben we niet, maar de schatting is dat van de kids tussen de 1-4 jaar oud ongeveer 30% een periode slecht slaapt. Je kunt dan analyseren waar het slaapprobleem door komt. Dus hoe ziet de dag van het kind eruit? Is het niet te druk? Wat zijn de avondrituelen?”

“We mikken op twee dingen: wat moet er gebeuren om het kind te laten slapen en wat moet er gebeuren om de ouders dit te laten volhouden? Helpt het ze bijvoorbeeld als de andere kinderen een poosje ergens anders slapen? We bieden ouders praktische tips om dit vol te houden. Bij zo’n 80% à 90% van de kinderen lukt het om ze beter te laten slapen. Toch tobben veel ouders eerst zelf een hele tijd aan, voordat ze naar een arts stappen.”

Vergeten groep: pubers

We hebben het nu de hele tijd over jonge kinderen, maar volgens Sigrid Pillen vormen pubers een vergeten groep. “Er zijn veel ouders van pubers die slecht slapen. Men denkt: daar heb je als ouder toch geen last van? Maar van deze ouders hoor je dat als kind slecht inslaapt, dat de ouders ook niet goed slapen. Het voelt vervelend om zelf te gaan slapen, wanneer ze weten dat kind nog wakker is, of ’s nachts langs gaat komen. Ze ‘slapen erop’ en maken zich veel zorgen.”

Hoeven ze niet mee aan te komen

“Ouders van deze slecht slapende pubers lijden zelf ook aan slaapgebrek. Ze zijn overdag heel moe, en niet alleen door het slechte slapen. Vooral ook door de zorgen die ze zich maken: wat betekent het voor de schoolresultaten en de toekomst van mijn kind? Dit is echt een verborgen stuk, ouders hebben hier meer last van dan men denkt. Maar ja: deze ouders hoeven hier al helemáál niet mee aan te komen bij hun werk, de school, hun vrienden of opa’s en oma’s.”

Oorzaken bij pubers

“Pubers die slecht slapen zijn vaak extreme avondmensen. Hun melatonine wordt laat aangemaakt, waardoor ze dus ook pas laat kunnen slapen. Omdat deze kinderen niet kunnen slapen, zoeken ze tijdverdrijf en kruipen ze bijvoorbeeld achter een scherm. Hier ontstaat vaak een misvatting: bij een deel van de kinderen zijn de schermen niet de oorzaak van niet slapen, maar het gevolg! Met daarna een vicieuze cirkel, omdat de beeldschermen het slapen natuurlijk niet bevorderen. Het werkt dan niet om als ouder te denken dat alleen het scherm om negen uur uitdoen ervoor gaat zorgen dat ze meteen in slaap vallen.”

De remedie bij pubers

Deze kinderen krijgen een extra streng dag/nachtritme: vooral qua opstaan. En ja: óók in het weekend. “Het is belangrijk dat ze elke dag op dezelfde tijd opstaan en ’s ochtends veel worden blootgesteld aan licht en dat ze dit juist vermijden in de avond. Als dit onvoldoende werkt, is er extra hulp en misschien medicatie nodig. Een kinderarts of slaapcentrum kan hierbij helpen.”

De remedie bij jonge kinderen

“We kijken eerst of het kind in aanwezigheid van ouders wel goed slaapt. Dan is er meestal geen slaapprobleem, maar een gedragspatroon. Als kind wakker wordt, vraagt het zich af waar mama is. En het patroon is dan te roepen om zijn moeder.”

“Om dit patroon te doorbreken, kun je starten met slaaptraining door de tijdsintervallen steeds groter te maken waarop je terug komt (eerst na één, dan na vijf minuten, enzovoort) of de afstand steeds verder te vergroten: eerst naast het bedje gaan zitten als het in slaapt valt, maar elke keer iets verder weg gaan zitten. Dit kan een patroon doorbreken.”

“Als dit niet werkt, is het geen kwestie van niet willen slapen, maar niet kúnnen slapen. De dagen van een kind rustiger maken, kan werken. Bij prikkelgevoelige kinderen of kinderen met ADHD of autisme is die rustbalans erg belangrijk. Maar soms is er ook iets heel anders aan de hand, zoals slaapwandelfenomenen, apneu of rusteloze benen.”

Tip voor ouders van jonge kids

“Let erop dat je overdag een vaste structuur aanhoudt. Regelmaat en voorspelbaar gedrag van de ouders is belangrijk. Maar het allerbelangrijkste is een rustig avondritueel: rond een uur of zes – na het eten - geen beeldscherm meer, maar lekker een spelletje doen of naar buiten. En daarna lekker bad of een boekje lezen. Houd hierna een vast avondritueel aan, van ongeveer 30 minuten, om je kind tot rust te laten komen. Ook moet je je kroost alleen in slaap laten vallen: leg ze wakker in bed en ga dan weg.”

Tip voor ouders van pubers

“De zogeheten slaap-hygiëne aanhouden is belangrijk: drink tot maximaal zes uur voor het slapen gaan cafeïne houdende dranken, tot drie uur voor bedtijd mogen ze sporten en gamen. En tot maximaal één uur voor bedtijd andere schermen en televisie. Incidenteel tot later sporten is geen probleem, als het maar niet dagelijks is. Trek na de vaste uit-bed-tijd alle gordijnen open, en laat je puber lekker voor het raam ontbijten.”

Maak jij iets bijzonders mee en wil je dat met ons delen?

Stuur dan een berichtje.