Wat U Zegt/Columns
11648
Columns

Opinie Wouter de Winther

Volkse linkse kiezer mist onderdak

Een dikke extra plus. Zo omschreef toenmalig SP-voorzitter en partijleider Jan Marijnissen in 2007 het opgeven van een dubbele nationaliteit.

Na de discussie over de dubbele paspoorten van twee staatssecretarissen vertelde hij dat het in het kader van de integratie en de voorbeeldfunctie beter was geweest voor bewindslieden om voor één nationaliteit te kiezen. Aanpassen, de taal leren en zoveel mogelijk participeren, was volgens Marijnissen toen het credo. In een ander interview werd hij zelfs dusdanig geprovoceerd dat hij eruit flapte: ’Marokkanen sluiten zich gewoon nergens bij aan. Die profiteren alleen maar.’

In 2007 leidde dat niet tot een rechtszaak. De Socialistische Partij verkeerde op het toppunt van haar populariteit. 1,6 miljoen kiezers, goed voor maar liefst 25 zetels, voelden zich thuis bij de toon die de SP aansloeg.

Het was de tijd dat een populaire komiek in zijn wekelijkse avondprogramma rond Pakjesavond tegen een getint lid van zijn orkest grapte of hij niet het dak op moest. Niemand die er aanstoot aan nam; het publiek schaterde het uit.

En het was ook de tijd dat er in talkshows niet elke keer dezelfde gasten mochten leeglopen om de tv-kijker een collectief schuldgevoel aan te praten over onze vermeend racistische cultuur.

De tijd is veranderd, de SP ook. Marijnissens vertrek is een aderlating gebleken. Zijn opvolger Agnes Kant redde het niet; haar opvolger Emile Roemer lukt het tot nu toe evenmin om in de voetsporen van de tovenaar uit Oss te treden.

Zaterdag verscheen in De Telegraaf een interview met Ron Meyer, de man die een jaar geleden voorzitter van de socialisten werd. Aangenomen werd dat hij het actievoerende karakter van de SP weer nieuw leven in zou blazen. Daarin heeft hij niet teleurgesteld. Het nationaal zorgfonds is een onderwerp van discussie in de politieke arena geworden.

De vraag is echter of dat mensen massaal richting de stembus zal lokken om op de SP te stemmen. De eerste voortekenen wijzen er niet op: in een aantal peilingen verliezen de socialisten zelfs, nota bene terwijl hun grote concurrent PvdA in de goot ligt.

Peilingen zijn relatief, zeker, maar ook Meyer beaamt dat ze er toe doen.

Terwijl de SP-voorzitter zich dit weekend op de borst klopte over een manifestatie voor zijn zorgfonds waar 3000 ’actievelingen’ op af zouden zijn gekomen, renden tienduizenden extra kiezers de voorbije week virtueel naar de al goed scorende Geert Wilders. Het lijkt een reactie op het vlammende ’laatste woord’ in het proces dat momenteel tegen de PVV’er gevoerd wordt.

Wilders hield zijn toespraak voor de rechtbank, maar sprak eigenlijk tot zijn (potentiële) kiezers. „De strijd van de elite tegen de bevolking, zal door het volk gewonnen worden”, riep hij. Het ging om ’mensen die hun eigen land terug willen en er genoeg van hebben dat er niet naar ze wordt geluisterd.’

De politicus Wilders weet na decennialange ervaring aan het Binnenhof precies hoe hij zijn boodschap moet framen. Het is een kunst die Mark Rutte met zijn ’pleurt op’ ook verstaat, evenals Jan Marijnissen toen hij met gestrekt been oppositie voerde. Kiezers verwachten van hun politici niet dat ze al hun problemen oplossen, maar willen wel het gevoel krijgen dat die politici aan hún kant staan.

Niet voor niets gaan Wilders en Rutte aan kop in de peilingen. Maar hoe is het op links?

Voormalig PvdA’er Jacques Monasch hoopt met zijn gisteren gelanceerde nieuwe partij te duiken in het gat dat gevestigde rode partijen hebben laten ontstaan. Hij pleit voor een overwegend links verhaal, maar wel met een scherpe immigratiekoers en oog voor ’onze normen en waarden’. Monasch staat in de PvdA zeker niet te boek als talentloos; wel als onberekenbaar. Het gaat inderdaad na dertig jaar PvdA-lidmaatschap ineens wel erg snel met de oud-campagnestrateeg. Enkele weken geleden wilde hij de sociaaldemocraten nog leiden. Daarna scheidde hij zich af van de PvdA. En nu richt hij een nieuwe partij op.

Monasch gokt erop dat kiezers weg zullen blijven bij de in zichzelf gekeerde PvdA, die met een mislukte leiderschapsstrijd steeds harder op het ravijn van de oppositie afkoerst.

Opmerkelijker is echter dat de SP vooralsnog ook geen toevluchtsoord biedt aan de linkse kiezer die het gevoel heeft dat Nederlandse waarden onder druk staan.

Meyer denkt dat het onbehagen kan worden opgelost als werkgevers geen ’flutloon’ meer betalen en arbeidsmigratie aan banden wordt gelegd. Intussen loopt de partij voorop als het om de ruimhartige opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers gaat. Ook vinden socialisten dat Zwarte Piet zijn langste tijd gehad heeft. Zou de (voormalig) SP-stemmer in de volksbuurt dat met hen eens zijn?

Na electorale verrassingen rond Oekraïne, Brexit en Trump is helder dat kiezers niet bang zijn om onbekende paden af te lopen als ze zich niet gehoord voelen door hun politici. Als links bij de komende verkiezingen ook nog een graantje wil meepikken, mag het wel wat radicaler. En volkser. Een beetje meer Jan Marijnissen kan in dit geval geen kwaad.