Wat U Zegt/Columns
62496
Columns

Ruiltje tegen woningnood

Er dreigt een enorme crisis op de woningmarkt voor de middeninkomens, kopte deze krant vorige week. Met een inkomen hoger dan 36.000 euro bruto per jaar, krijg je geen sociale huurwoning en ben je aangewezen op de duurdere huurwoningen in de zogenoemde vrije sector. Maar vrijesectorhuurwoningen met huren tussen de 710 en 1000 euro per maand zijn nauwelijks te vinden. En wéér zijn de middeninkomens, degenen die dit land vooruit gaan helpen, de pineut.

Ik ga het even heel scherp stellen in deze column: als je in dit land níét werkt, dan krijg je naast je uitkering allerlei voordeeltjes. Je krijgt toeslagen, gunstige regelingen, gemeentelijke belastingen worden kwijtgescholden én je komt in aanmerking voor een goedkope sociale huurwoning, zelfs midden in de stad als je wilt. Er is weliswaar een wachtlijst, maar dan heb je ook wat: een huur van vijf-, zeshonderd euro per maand, waar je ook nog huurtoeslag voor krijgt, zodat je voor een schijntje kunt wonen.

Maar o wee als je in dit land hard werkt, belasting betaalt en méér verdient dan 36.000 euro bruto per jaar. Dan word je niet meer financieel gepamperd door onze overheid in de vorm van zorgtoeslag of huurtoeslag. Dan zijn er geen gunstige regelingen, en moet je gewoon alle gemeentelijke belastingen betalen én je komt bovendien niet meer in aanmerking voor een goedkopere sociale huurwoning.

Waar moet je dan wonen als hardwerkende middenklasse? Tja. Dat is een probleem. Als je in de stad werkt en daar ook wilt wonen, dan zijn de koopwoningen onbereikbaar vanwege de hoge prijzen en strenge hypotheekregels en huurwoningen in de vrije sector zijn er simpelweg niet: dop je eigen boontjes maar.

We zijn echt verkeerd bezig als Nederland, want waarom zou je als niet-werkende met een bijstandsuitkering wél in de stad kunnen wonen en als je hard werkt niet?

Onze regering heeft inmiddels ook door dat er veel te weinig huurwoningen tussen de 710 en 1000 euro voor de middeninkomens beschikbaar zijn en daarom heeft zij Rob van Gijzel, de oud-burgemeester van Eindhoven, gevraagd om over oplossingen na te denken. Nou is Rob van Gijzel voor Eindhoven een prima burgemeester geweest, maar ik moest wel even slikken toen ik zijn voorstel las.

De oplossing waarmee Van Gijzel kwam, is krom. Hij stelt voor dat we van een aantal sociale huurwoningen die nu verhuurd worden voor vijf- à zeshonderd euro, de huren met een paar honderd euro per maand verhogen, zodat ze kwalificeren als huurwoning voor de vrije sector. Zo hebben de middeninkomens tenminste weer wat woningen om te huren, redeneerde hij.

Om twee redenen schrik ik van zijn voorstel.

Ten eerste los je er geen probleem mee op, je verschuift hooguit het probleem. Minder wachtenden in de vrijesectorhuurmarkt, gaat ten koste van de hoeveelheid sociale huurwoningen. Volgens mij is er nog altijd een tekort aan sociale huurwoningen en met de instroom van vluchtelingen zijn die wachtrijen voorlopig nog niet opgedroogd.

Maar ik frons mijn wenkbrauwen eigenlijk vooral om een andere reden. Denk even mee: hetzelfde huis dat nu goedkoop wordt verhuurd aan iemand die niet werkt en een uitkering heeft, wordt duurder gemaakt, zodat het beschikbaar kan komen voor iemand die wél werkt.

Wat is dit voor een kromme redenering? ’Werkt u niet en krijgt u een uitkering, dan betaalt u 50 euro voor deze aankoop. Maar als u hard werkt en flink belasting betaalt, dan kunt u het helaas niet kopen, tenzij wij eerst het prijskaartje verhogen naar 80 euro. Speciaal voor u, omdat u hard werkt.’ Dat is toch bizar? Maar het voorstel van Van Gijzel werd klakkeloos door alle media overgenomen als een serieus voorstel en niemand zet er vraagtekens bij. Zijn wij in Nederland zo ver afgedwaald van wat normaal is, dat we deze beredenering ook voor zoete koek aannemen?

Maar even terug naar de woningnood voor de middeninkomens.

Als er geen huurwoningen beschikbaar zijn, dan zal de overheid de oplossing moeten vinden in koopwoningen. Door de strengere hypotheekregels gecombineerd met de stijgende huizenprijzen is het vrijwel onmogelijk voor deze groep om een huis in de stad te kopen. Toch is deze groep, de hardwerkende middeninkomens, het heel erg waard om een steuntje in de rug te geven. Middeninkomens zijn te belangrijk voor onze economie om zo in de kou te laten staan.

In de jaren tachtig hadden we in Nederland zogeheten ’premie A’-woningen. Mensen die normaal gesproken te weinig verdienden voor een koopwoning konden met een flinke premie van de overheid, die soms wel een kwart van de waarde van de woning was, een woning kopen. Deze regeling is in 1988 afgeschaft, maar misschien wel de moeite waard om er weer naar te kijken.

Waarom zou je bijvoorbeeld de groep ’ambitieuze starters’ met een middeninkomen niet een belastingvrije premie geven van 50.000 euro in ruil voor levenslang afzien van de hypotheekrenteaftrek? Dat is met de huidige lage hypotheekrente een prima ruil voor starters.

Voor de overheid is het alleen een kwestie van het naar voren halen van de hypotheekrenteaftrek, maar voor de middeninkomens is het nét dat financiële zetje waardoor een koophuis bereikbaar wordt.